Karel Cruysberghs: Ons sekulier priesterschap, Leuven, De Vlaamsche drukkerij, 195277v: Hier dient uitgegaan van een kapitaal feit dat overal waar te nemen valt, waar mensen door mensenbeinvloed worden. Wij zijn zo aangelegd, en wie zal het gebeteren?, dat we makkelijkst marcheren waar wemateriële, grijpelijke voordelen moeten veroveren of verdedigen. Voor bovenzinnelijke waarden geraakt dewereld niet licht in beroering.Heeft ons eigen katholiek volk ooit een weerstand usque ad sanguinem (tot het bloed) gevoerd, zolang hetzich niet aangetast voelde in zijn stoffelijk bestaan? Later, bij onze studie over de Willebroekse pastoor DeClerck (2e deel), moeten we de Oostenrijkse en de Beloken Tijd ter sprake brengen.De Brabantse Omwenteling (1789-1790) en de Boerenkrijg (1798) heten we terecht glansperioden uit onsvolksleven, maar de Brabantse Omwenteling is uitgebroken, niet terwijl de keizer-koster onze kloostersophief en de eredienst op een bespottelijke wijze kortwiekte, doch toen hij zich vergreep aan de BlijdeInkomsten van onze Staten. En de Boerenkrijg is begonnen, niet in 1796, bij de afschaffing van onzekloosters, noch in 1797, terwijl de onbeëdigde priesters in de duik moesten en alle openbare eredienst doodviel, maar in 1798, toen onze zoons als 'conscrits'' opgeroepen werden, als slachtvee voor de FranseRepubliek. Onbetwistbaar heeft het godsdienstig motief bij elke van die revoluties meegespeeld, het goldzelf als leuze: Pro aris et focis (voor altaren en haarden), maar in geen van beide gevallen was het op zichzelfsterk genoeg om de opstand aan gang te zetten. Men kan zeggen dat de Brabanders of de Boeren niet vroegergereed waren, toen ze begonnen, waren ze het evenmin, maar de maat liep over!In 1830 had de koning der Nederlanden, anti-katholiek en Jozefist als hij was, genoeg grievende daden op dekerfstok staan. Slechts één detail: in 1825 werden alle Latijnse scholen gesloten, die, vooral in de Kempen,zeer bloeiend waren en vele priesterroepingen kweekten. W...