DOSSIER BROOD EN WIJNExtracten uit:J.A. Jungmann: De eredienst van de Katholieke KerkA. Snijders: 'Brood', Liturgisch Woordenboek, Roermond-Maaseik, J.J. Romen, 1962, I:328-30M. v.d. Drift: 'Miswijn', Liturgisch Woordenboek 2:1764-5A. Hollaardt: Prosforá, Liturgisch Woordenboek II:2296-7De heilige liturgie van onze H. Vader Joannes Chrysostomus, tr. Irenaeus Doens, Chevetogne, 1950Henk Jan de Jonge: De ‘breking van het brood’ in Handelingen en de Didaché en in de vroegste geschiedenisvan het Avondmaal, De Kovel 74 (sept 2022) 48-61J.A. Jungmann: De eredienst van de Katholieke Kerk,Roermond-Maaseik, J.J. Romen, 1957, 178-179Bij de offergang bracht men in de oudste tijd een gewoon wittebrood mee zoals men dat ook thuis gebruikte,maar meestal in een waardiger vorm: een broodje met een kruisvorm of een kransje erop. Rond [179] de 9e, 10eeeuw kwam in de westerse Kerk het gebruik van ongedesemd brood op, dat door zijn witte glans voor het altaarwaardiger scheen en waarbij verkruimeling minder te vrezen was als bij poreus, gedesemd brood.Deze verandering van broodsoort was eveneens een reden die geleid heeft tot het langzaam verdwijnen van deoffergang, daar nu voor de 'hosties'1 door de clerus zélf gezorgd werd. Ook voor de communie van de gelovigenwerd het nieuwe brood nu gemaakt in grote witte schijven, die vóór de communie eerst nog gebroken moestenworden. Sedert de 11e en 12e eeuw had dan de overgang plaats naar de kleine hosties, die ook nu nog'partikels', 'deeltjes' heten, ofschoon ze niet meer door deling verkregen worden.Van oudsher is aan de wijn water toegevoegd; in de oudheid was dat ook in het dagelijkse leven een gewoongebruik. In het christendom is aan deze vermenging al spoedig een symbolische betekenis gegeven: het is eenbeeld die vereniging van het goddelijke en menselijke, waarvoor door de menswording van de Zoon Gods degrondslag is gelegd en die in de Kerk wordt voortgezet.A. Snijders: 'Brood', Liturgisch Woordenboek, Roermond-Maaseik, J.J. Romen, 1962, ...